حسين مير حيدر

56

معارف گياهى ( فارسى )

طرف خارج است ، دارد ( شبيه گل انار ) و در تابستان ظاهر مىشود . ميوهء آن كروى كمى پهن و شلجمى ابتدا سبزرنگ و سپس قرمز و پس از رسيدن كامل تقريبا سياه‌رنگ مىشود . از نظر ابعاد كوچكتر از آلوبالو و شبيه به آن است ولى مانند ساير ميوه‌هاى خانوادهء بادنجان داراى تعداد زيادى تخم مىباشد ( در شكل ملاحظه فرماييد ) . طعم آن كمى شيرين و ريشهء آن دراز ضخيم و گوشتى به رنگ سبز كثيف است . بلّادون در ارتفاعات كوهها و در امتداد پرچينها و در جنگلهاى شاخه‌زار مىرويد . اين گياه به‌طور وحشى در مناطق مختلف اروپا و آسيا بخصوص هند و ايران انتشار دارد و در برخى مناطق براى تهيهء مادهء سمّى آن كاشته مىشود . در ايران در مناطق شمالى ايران ، در كوهستانات جلفگ ، گرگان و مازندران و در گيلان در طوالش و اسالم و در راه اسالم به خلخال در ارتفاعات 1500 مترى و در گردنه حيران به‌طور وحشى ديده مىشود . تكثير بلّادون از طريق كاشت بذر يا قلمه و يا كاشتن قسمتى از ساقهء زيرزمينى كه ساقه هوايى مستقل دارد ، انجام مىگيرد . ريشهء گياه براى مصارف درمانى معمولا از گياه دوساله تهيه مىشود كه به قدر كافى رشد كرده باشد و پس از تميز كردن و خشك كردن آماده مصرف است . برگ بلّادون را در اواخر بهار كه گلها در شرف پژمرده شدن هستند ، مىچينند زيرا در اين موقع داراى حد اكثر آلكالوئيد است . و ميوهء آن نيز به صورت سبز براى استخراج مادهء رنگى كه به كار نقاشى مىخورد ، چيده مىشود . ولى براى مصارف دارويى ميوهء كاملا رسيدهء سياه‌رنگ آن چيده مىشود . ميوه را پس از چيدن تا هنوز نرم است از دانه‌هاى آن جدا مىسازند زيرا مصرف گوشت آن به تنهايى مصرف خاصى دارد . اصولا در مصارف درمانى از برگ ، ميوه ، ريشه ، تخم گياه بلّادون استفاده مىشود و هريك موارد مصرف خاصى دارند . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در گياه بلّادون به‌طور عمده آلكالوئيدهاى آتروپين و هيوسيامين و كمى از ساير انواع آلكالوئيدها مشخص شده است . به‌طور متوسط در برگهاى گياه در حدود 4 / 0 درصد از جمع آلكالوئيدها بر مبناى هيوسيامين وجود دارد و به‌طور متوسط در حدود 66 / 0 - 6 / 0 درصد آلكالوئيدها بر مبناى هيوسيامين در ريشهء آن يافت مىشود . علاوه بر دو آلكالوئيد عمدهء فوق مقادير كمى